Taalontwikkelend lesgeven: de sleutel tot succes in élk vak - Ronde 3 - keuzesessies (13:00 - 14:30)

Voor leerlingen vormen mondelinge examens soms een uitdaging. Ze moeten vakinhoud beheersen, die helder en gestructureerd verwoorden en omgaan met spanning. Dat vraagt vaardigheden die niet vanzelfsprekend zijn voor elke leerling. Hoe kun je als leerkracht je leerlingen hierbij zo goed mogelijk ondersteunen? Hoe bereid je leerlingen gericht voor op een mondeling examen? Monitoraat op Maat (Universiteit Antwerpen) heeft jarenlange ervaring met de coaching van studenten voor wie (academische) taalvaardigheden een drempel voor studiesucces vormen of dreigen te vormen. Vanuit die ervaring krijg je praktische tips en vlot inzetbare strategieën om leerlingen effectief te ondersteunen bij mondelinge examens. De nadruk ligt op kleine ondersteunende ingrepen die een groot verschil kunnen maken.

Kirsten Fivez is taalcoach bij Monitoraat op Maat – Academisch Nederlands (MoM). MoM organiseert taalcoaching voor studenten van de Universiteit Antwerpen in de vorm van workshops, persoonlijke begeleiding en digitaal leermateriaal. Docenten en opleidingen kunnen terecht bij MoM voor advies over taalbeleid en academische taalontwikkeling en -ondersteuning van studenten.

Lezen staat nooit op zichzelf, maar gebeurt altijd binnen een betekenisvolle context. Wanneer begrijpend lezen uitsluitend in het vak Nederlands geoefend wordt, benutten we maar een fractie van het potentieel ervan.​Tegelijk hebben de inhoudelijke doelen binnen de sleutelcompetenties van de algemene vorming alles te winnen bij rijke teksten die niet alleen inhoud tot leven brengen, maar ook de taalrijkdom bieden die leerlingen nodig hebben om sterker te denken, te redeneren en te communiceren. 
In deze sessie ontdek je wat een rijke tekst precies is, hoe je deze herkent en waar je deze vindt. Je analyseert diverse praktijkvoorbeelden en leert hoe je rijke teksten moeiteloos kan integreren in de niet‑taalvakken van de algemene vorming, zowel in de B‑stroom als de arbeidsmarktfinaliteit. Je gaat naar huis met concrete inzichten en snel hanteerbare tips die je meteen kan inzetten om leren betekenisvoller én taalkrachtiger te maken.​

Doelgroep: Je geeft een niet-taalvak in de algemene vorming in de B-stroom of A-finaliteit.

Hanne Rosius is vaklector en vakdidacticus PAV aan Hogeschool PXL en praktijkgericht onderzoeker binnen PXL Research Onderwijsinnovatie, waar ze samen met Saar Steverlinck vernieuwende inzichten rond taalverrijkend lesgeven ontwikkelt. Ze slaat bruggen tussen theorie en klaspraktijk met een sterke focus op taal in leerprocessen, onder meer in het project Taalrijk Kansrijk. Daarnaast is ze redactielid bij het platform Rijke Teksten.

De aandacht voor lezen groeit, maar leerlingen staan er lang niet altijd voor te springen en begrijpend lezen blijft nog te vaak beperkt tot de les Nederlands. Met het project De Leesbrug zette de pedagogische begeleidingsdienst van Provinciaal Onderwijs Vlaanderen in op lezen over vakken heen, met steun van de Taalunie. De Leesbrug richt zich op het versterken van leesvaardigheid, leesmotivatie en leesbegrip bij leerlingen in de arbeidsmarktfinaliteit. Taal- en praktijkleraren slaan daarbij de handen in elkaar en laten zich inspireren door inzichten uit bewezen effectieve leesdidactiek.
In deze sessie ontdek je hoe je stap voor stap zelf een Leesbrugproject kan uitwerken op jouw school. Je maakt kennis met de ontwikkelde materialen en hulpmiddelen, die allemaal gedeeld worden. Zo vertrek je niet alleen met inspiratie, maar ook met praktische instrumenten waarmee je samen met collega's meteen aan de slag kan! 

Doelgroep: Je bent leerkracht Nederlands of PAV in de B-stroom of arbeidsmarktfinaliteit of je geeft een technisch of praktijkvak.

​​Maarten Van Nieuwenhove is als pedagogisch begeleider Nederlands verbonden aan Provinciaal Onderwijs Vlaanderen. In het verleden was hij lector Nederlands aan Howest Brugge en gaf hij Nederlands en Frans, voornamelijk in de eerste graad. Hij is medeauteur van het handboek ‘Voluit Taal. Didactiek Nederlands voor de eerste en tweede graad van het secundair onderwijs’.  

Als je elke leerling op maat wil ondersteunen, dan heb je als leerkracht soms het gevoel dat je jezelf zou moeten kunnen klonen. En misschien kan dat ondertussen ook al wel? We maken in deze hands-on workshop geen kloon van jou als leerkracht, maar bouwen wel zelf een AI-buddy die jouw leerlingen kan ondersteunen. Vanuit de noden van je doelgroep en vanuit jouw specifieke vak ga je zelf aan de slag om een AI-tutor of AI-buddy te bouwen zodat scaffolding en differentiatie in jouw lessen makkelijker worden. ​Je kiest een concreet leerdoel uit je eigen praktijk en ontwerpt stap voor stap een werkende AI-tool die je meteen in de klas kan gebruiken.

​​Kaat Rykaert gaf 20 jaar les Nederlands in het secundair onderwijs. Daarna werkte ze drie jaar als pedagogisch begeleider Nederlands voor Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Sinds 2025 werkt ze ook als praktijkassistent vakdidactiek Nederlands voor de Universiteit Antwerpen. Momenteel maakt ze bij Katholiek Onderwijs Vlaanderen deel uit van het team Digitale transformatie, waarbinnen ze focust op digitale didactiek (en AI) en ICT-beleid.

Let op: deze sessie is een herhaling van en identiek aan SESSIE 2.D in ronde 2.

Hoe kunnen digitale tools en AI bijdragen aan rijkere taalinteractie, meer actieve participatie en een sterkere taalontwikkeling van leerlingen? In deze sessie verken je hoe technologie doelgericht kan worden ingezet binnen taalontwikkelend lesgeven. Je maakt kennis met een aantal praktische digitale toepassingen die leraren ondersteunen bij het creëren van betekenisvolle taalrijke leeromgevingen, het stimuleren van interactie en het zichtbaar maken van leerprocessen. Aan de hand van concrete voorbeelden en inspirerende praktijkvoorbeelden ontdek je hoe digitale tools en AI niet het doel, maar een krachtig middel kunnen zijn om taalontwikkeling in alle vakken te versterken. 

​​Quinten Noppen staat al 25 jaar in het NT2-onderwijs. Hij is ondersteuner ex-OKAN in secundaire scholen in Antwerpen. Hij begeleidt leerkrachten en directies met het overwinnen van hindernissen die ze ondervinden met ex-OKAN'ers en minder taalvaardige leerlingen. De laatste jaren geeft hij nascholingen over deze thema’s in heel Vlaanderen.​ 

Hoe ondersteun je leerlingen met een specifieke taalontwikkelingsstoornis (STOS) in vakken buiten de taalles? In deze inspiratiesessie ontdek je wat STOS precies is, welke onderwijsbehoeften deze leerlingen hebben en hoe je daar als niet-taalleerkracht concreet op kan inspelen. Vanuit brede basiszorg, en waar nodig verhoogde zorg, krijg je haalbare tips, praktijkgerichte voorbeelden en taalondersteunende strategieën die meteen inzetbaar zijn in elke lespraktijk.​ 

​​​​Els Putzeys is docent bij de hogeschool Fontys in de master ‘Educational Needs’ waar ze o.a. modules verzorgt rond leer-en ontwikkelingsproblemen en inclusief onderwijs. Ze deed zelf jarenlang ervaring op als leerkracht, zorgcoördinator, mentor in een school in secundaire school met een grootstedelijke context. 

Elk leerkracht spreekt om kennis over te dragen. Een uitleg, een vraag, een instructie. Veelal zijn ze gesproken. Maar hoe zet je als leerkracht in op de luistervaardigheid van de leerlingen? De sessie bekijkt drie sleutels om luisterbegrip te vergroten en maakt concreet hoe je als leerkracht kan inzetten in jouw lessen. Zo zorg je voor een betere overdracht van jouw vakinhoud én voor taalsterkere leerlingen.

​Pieterjan Bonne is docent in Arteveldehogeschool en focust in zijn onderzoek bij Universiteit Antwerpen op luistervaardigheid en studiesucces

Kennisopbouw bij leerlingen vindt fundamenteel plaats via de receptie en productie van gesproken en geschreven taal. Binnen Scholengroep 20 (Oost-Vlaanderen) zijn leerkrachten inmiddels sterk doordrongen van dat belang. In deze inspirerende sessie ontdek je hoe vijf secundaire scholen met kennisdossiers hun lessen versterkten. Vakleerkrachten werkten doelgericht aan woordenschat, rijke teksten en schrijven, telkens dicht bij hun eigen vak. Hun grootste les? Duurzame verandering lukt alleen met professionalisering die concreet, vakspecifiek en op maat is. Daarom kozen ze voor Teacher Design Teams: teams van leraren die samen hun lessen herdenken en taaldidactisch aanscherpen.

Tine Debruyne is beleidsmedewerker bij GO! scholengroep 20.