Taalontwikkelend lesgeven: de sleutel tot succes in élk vak - Ronde 4 - keuzesessies (14:45 - 16:15)

Hoe krijg je je lerarenkorps mee in het verhaal van taalontwikkelend lesgeven? Die vraag stelden we ons drie jaar geleden ook. Ondertussen rolden we op Virgo Sapiens in Londerzeel een heel traject uit om zoveel mogelijk collega’s taalbewust aan de slag te laten gaan in de klaspraktijk. Eerst krijg je mee hoe we via de brede basiszorg proberen om taalontwikkelend lesgeven ingeburgerd te krijgen bij de vakgroepen van de eerste graad. Daarna krijg je enkele concrete praktijkvoorbeelden aangereikt uit de lessen wiskunde, STEM, Latijn, natuurwetenschappen … die illustreren hoe het traject links en rechts de klasvloer al bereikt heeft. 

Cédric Pierrart is leerkracht wiskunde, geschiedenis en Latijn. Hij is 9 jaar leerkracht op Virgo Sapiens Secundair Londerzeel. Véronique Cluyse is leerkracht wiskunde en GOK-coördinator en Brenda Vandersteen is talenbeleidscoördinator en leerkracht Nederlands. 

Sterke praktijk- en STEM-lessen vragen meer dan technische vaardigheden alleen. Leerlingen moeten instructies begrijpen, vaktaal hanteren, redeneringen verwoorden, samenwerken en hun keuzes overtuigend kunnen toelichten. Taal is daarbij geen extraatje, maar een essentiële bouwsteen van leren. In deze sessie leer je hoe je met gerichte taalsteun leerlingen helpt om actiever deel te nemen, dieper na te denken en sterker te communiceren. Aan de hand van concrete voorbeelden krijg je inzicht in hoe aandacht voor instructietaal, vaktaal, interactie en visuele ondersteuning het leerproces kan versterken. Zo help je leerlingen niet alleen om tot een oplossing of ontwerp te komen, maar ook om hun denkproces helder te verwoorden en hun resultaten met vertrouwen te presenteren. 

Doelgroep: ​​Deze sessie richt zich op praktijk- en STEM-leerkrachten, TAC’ers en aanvangsbegeleiders​.

Goran Abels is master in de opleidings- en onderwijswetenschappen en heeft ervaring als praktijkleerkracht en pedagogisch begeleider. Vanuit zijn ervaringen in diverse onderwijscontexten combineert hij praktijkervaring met onderwijskundige expertise. Tijdens deze sessie inspireert hij leerkrachten om taal doelgericht in te zetten als hefboom voor leren, communiceren en groeien in de praktijkles, vertrekkende vanuit zijn eigen lespraktijk.

Het VCA-examen is voor veel leerlingen een stressfactor, zowel op talig vlak als qua motivatie. Op de Spectrumschool in Deurne groeit het aantal ex-OKAN-leerlingen, vooral in de arbeidsmarktfinaliteit. De school ontwikkelde daarom een aanpak die zowel de motivatie van de leerlingen als de slaagcijfers sterk verhoogde. In deze sessie ontdek je het proces dat tot deze evolutie heeft geleid. Je krijgt concrete strategieën aangereikt om examenstress te verlagen en taaldrempels te verkleinen. Praktisch, toepasbaar en gebaseerd op jarenlange ervaring in de klas.

Heidi Wulff staat al 25 jaar in het onderwijs. De laatste tien jaar richtte ze zich vooral op leerlingen en studenten in de harde sector. Ze combineert haar ervaring als leerkracht (talen, VCA, communicatie …) met haar rol als studiebegeleider.

Veel leerkrachten schrijven hun eigen cursusmateriaal, maar bereiken daarmee niet elke leerling. In deze sessie ontdek je hoe je AI praktisch inzet om je cursusteksten toegankelijker te maken: eenvoudiger taalgebruik, heldere structuur, voorbeelden op maat. We werken met je eigen materiaal en je gaat naar huis met teksten die ook jouw taalzwakke leerlingen begrijpen.

Kris Verstappen is leerkracht Nederlands en coördinator taalzorg in het VTI Zandhoven.
Eline Otte is leerkracht Nederlands, copywriter en AI-spreker. Omdat ze zelf voor de klas staat, slaat ze de brug tussen de AI-wereld en de leraarskamer. Ze schreef haar masterproef over AI-feedback op schrijfopdrachten en bewijst dagelijks dat AI het leven van leerkrachten een pak lichter kan maken, met concrete tips die ze meteen kunnen gebruiken.

Je school werkt al met Diatoetsen om het taalniveau van leerlingen in kaart te brengen, maar als niet-taalleerkracht benut je die waardevolle resultaten en materialen misschien nog onvoldoende. Tijdens deze sessie maak je kort kennis met de Diatoetsen en de werking van het Diaplus Tekstenlab.
Aan de hand van de toetsresultaten voor Diatekst leer je de data interpreteren vanuit een formatief perspectief. Je onderzoekt de groei van leerlingen, bekijkt de verschillen binnen een klasgroep en denkt na over mogelijke acties afgestemd op het leerlingenprofiel. Daarbij worden ook de principes en kenmerken van differentiatie toegelicht.
Tot slot krijg je concrete handvatten om op basis van data binnenklasdifferentiatie op te zetten en doelgericht te werken aan tekstbegrip, ook buiten de lessen Nederlands.

​​Wim Notebaert heeft een achtergrond als leerkracht Frans, leerlingenbegeleider en adjunct-directeur binnen de verschillende graden secundair onderwijs. Nu is hij onderwijsadviseur bij Dia waar hij scholen ondersteunt in het implementeren van de resultaten van de Dia-LVS in de klas.​ 

Let op: deze sessie is identiek aan SESSIE 2.I in ronde 2.

Elke school heeft ze: leerlingen die meer in huis hebben dan hun resultaten laten zien. Dyslexie, een taalachterstand, een kansarme thuisomgeving … de achtergrond verschilt, maar het risico is hetzelfde: onbenut potentieel. In deze sessie krijg je concrete handvatten om cognitief sterke leerlingen te herkennen, hun noden te begrijpen en hen te motiveren zonder te blijven hangen in wat nog niet lukt. Je gaat naar huis met bruikbaar materiaal en een frisse kijk op leerlingen die je misschien al kende, maar nog niet helemaal zag. 

Breng een eigen casus mee. 

​​Liv Van Hyfte is projectmedewerker van het 'Ondersteuningsbeleid voor Cognitief Sterk Functionerende Leerlingen' en werkt vanuit de ankerschool GO! Atheneum Ekeren. Zij begeleidt en ondersteunt secundaire scholen in de ruime omgeving van Antwerpen via onder andere de lerende netwerken.​ 

Hoe zorg je ervoor dat leerlingen sprekend tot leren komen, zowel tijdens een klasgesprek als tijdens duo- of groepswerk? Het antwoord op die vraag bleef lang onder de radar want alle aandacht ging (en gaat) vooral naar lezen en schrijven. Maar sinds kort is daar verandering in gekomen. Het codewoord luidt: exploratieve gesprekken, zeg maar sprekend leren. Tijdens deze workshop maak je kennis met deze gesprekstechniek: hoe je hem zelf kunt toepassen en hoe leerlingen hem kunnen aanleren en gebruiken. Praktijkexperimenten met exploratieve gesprekken zijn sinds de jaren negentig al in 27 landen uitgevoerd, bijna altijd met positieve effecten. Ook Vlaanderen is nu mee in het bootje gestapt. Leerlingen worden beter in probleemoplossend denken, redeneren en argumenteren beter, werken beter samen, blijven meer betrokken bij de leerstof en zelfs controversiële onderwerpen worden makkelijker bespreekbaar.

​​​Jan T'Sas, licentiaat/master Germaanse Filologie, leerkracht tso-bso, praktijkassistent Nederlands in de leerkrachtenopleiding en docent Vakdidactiek Nederlands aan de Universiteit Antwerpen, (eind)redacteur bij het onderwijstijdschrift Klasse, auteur van schoolboeken Nederlands voor het lager en secundair onderwijs, onderzoeker, auteur van het doctoraatsonderzoek ‘Sprekend leren. De leereffecten van exploratieve gesprekken in groepswerk’, uitgevoerd in het lager onderwijs, en van het gelijknamige praktijkboek hierover voor lager en secundair onderwijs, uitgegeven bij Die Keure.​​ 

Als je elke leerling op maat wil ondersteunen, dan heb je als leerkracht soms het gevoel dat je jezelf zou moeten kunnen klonen. En misschien kan dat ondertussen ook al wel? We maken in deze hands-on workshop geen kloon van jou als leerkracht, maar bouwen wel zelf een AI-buddy die jouw leerlingen kan ondersteunen. Vanuit de noden van je doelgroep en vanuit jouw specifieke vak ga je zelf aan de slag om een AI-tutor of AI-buddy te bouwen zodat scaffolding en differentiatie in jouw lessen makkelijker worden. ​Je kiest een concreet leerdoel uit je eigen praktijk en ontwerpt stap voor stap een werkende AI-tool die je meteen in de klas kan gebruiken.

​​Kaat Rykaert gaf 20 jaar les Nederlands in het secundair onderwijs. Daarna werkte ze drie jaar als pedagogisch begeleider Nederlands voor Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Sinds 2025 werkt ze ook als praktijkassistent vakdidactiek Nederlands voor de Universiteit Antwerpen. Momenteel maakt ze bij Katholiek Onderwijs Vlaanderen deel uit van het team Digitale transformatie, waarbinnen ze focust op digitale didactiek (en AI) en ICT-beleid.

Let op: deze sessie is identiek aan SESSIE 2.D in ronde 2 en SESSIE 3.D in ronde 3.

Kennisopbouw bij leerlingen vindt fundamenteel plaats via de receptie en productie van gesproken en geschreven taal. Binnen Scholengroep 20 (Oost-Vlaanderen) zijn leerkrachten inmiddels sterk doordrongen van dat belang. In deze inspirerende sessie ontdek je hoe vijf secundaire scholen met kennisdossiers hun lessen versterkten. Vakleerkrachten werkten doelgericht aan woordenschat, rijke teksten en schrijven, telkens dicht bij hun eigen vak. Hun grootste les? Duurzame verandering lukt alleen met professionalisering die concreet, vakspecifiek en op maat is. Daarom kozen ze voor Teacher Design Teams: teams van leraren die samen hun lessen herdenken en taaldidactisch aanscherpen.

Tine Debruyne begeleidt als beleidsmedewerker kennis- en informatiebeleid scholen bij de uitbouw van een strategisch talenbeleid. Vanuit haar HR-opdracht zet ze daarnaast in op strategisch professionaliseren en duurzame schoolontwikkeling.

Lisa Verhelst is oud-leraar secundair onderwijs, procesbegeleider en vormingsmedewerker in het onderwijs. Ze is daarnaast ook stress- en burnoutcoach en expert in collectief leren en professionaliseren van schoolteams.

Let op: deze sessie is identiek aan SESSIE 3.H in ronde 3.