Fake, fout of feit? Wetenschappelijke integriteit in tijden van AI

De geloofwaardigheid van wetenschap staat onder druk. De opkomst van artificiële intelligentie vervaagt de grens tussen waarheid en fictie, terwijl mediagenieke fraudezaken het vertrouwen in onderzoek doen wankelen. Tegelijk voelt steeds meer iedereen zich expert, wat kritisch denken belangrijker maakt dan ooit. Daarom is het essentieel om jongeren al vroeg een wetenschappelijk integere en kritische houding aan te leren. Maar wat betekent dat precies en hoe pak je dat concreet aan in de klas? In deze nascholing ga je actief met deze vragen aan de slag.

Programma

Tijdens deze praktijkgerichte nascholing duik je in het thema van wetenschappelijke integriteit en ontdek je hoe je het relevant en toegankelijk maakt voor jouw leerlingen. In het eerste deel verdiep je je in de betekenis van wetenschappelijke integriteit en de manieren waarop ze onder druk kan komen te staan. Aan de hand van concrete en herkenbare casussen krijg je inzicht in de verschillen tussen eerlijke fouten, slordige wetenschap en bewust wangedrag. Je verkent welke factoren onderzoekers beïnvloeden en hoe mechanismen zoals Open Science proberen misbruik tegen te gaan, zonder daarbij een sluitende oplossing te bieden. Tegelijk word je uitgedaagd om stil te staan bij je eigen blik en biases.

In het tweede deel vertaal je deze inzichten naar de klaspraktijk. Je ontdekt hoe je kritisch denken bij leerlingen kan stimuleren met interactieve werkvormen en praktische tools. Je ervaart hoe een dilemma game leerlingen kan aanzetten tot reflectie en debat, en je verkent hoe het thema van wetenschappelijke integriteit op een natuurlijke manier kan worden geïntegreerd in uiteenlopende vakken, van talen en geschiedenis tot wetenschappen, economie en maatschappijleer. De nadruk ligt op concrete toepasbaarheid, zodat je met bruikbare ideeën en inspiratie terugkeert naar je klas.

Doelstellingen

Na het volgen van de nascholing:

• begrijp je wat wetenschappelijke integriteit inhoudt en waarom het soms fout loopt;
• maak je onderscheid tussen verschillende vormen van wetenschappelijk wangedrag;
• beschik je over concrete tools en lesmateriaal om met dit thema aan de slag te gaan;
• stimuleer je de ontwikkeling van een kritische en integere houding bij leerlingen;
• pak je het thema vakoverschrijdend aan in afstemming met collega’s.

Doelgroep

Leerkrachten secundair onderwijs die kritisch denken en onderzoeksvaardigheden willen versterken bij hun leerlingen, in om het even welk vakgebied.

Begeleiding

Sabine Van Doorslaer is scheikundige en natuurkundige en decaan van de Faculteit Wetenschappen aan de Universiteit Antwerpen. Als onderzoeker werkt ze op het raakvlak van fysica, chemie en structurele biologie. Ze was acht jaar lid van de Vlaamse Commissie voor Wetenschappelijke Integriteit en geeft hierover onderwijs aan diverse doelgroepen.

Praktisch

Cursusmateriaal inbegrepen