HRM-groeipad - Krachtig leiding geven vanuit een middenkaderpositie: de brug tussen praktijk en beleid

Deze opleiding vormt de basis voor iedereen in onderwijs die op school een leidende of coördinerende rol opneemt en zijn impact bewust wil versterken. Of je nu leerlingenbegeleider, graad- of zorgcoördinator, vakverantwoordelijke, beleidsmedewerker, klassenraadvoorzitter of secretariaatsverantwoordelijke bent: je bevindt je vaak op het kruispunt van beleid en praktijk. Daar maak jij het verschil — door richting te geven, collega’s te verbinden en verandering mee vorm te geven.

In dit traject groei je uit tot een krachtige brugfiguur die met vertrouwen, visie en effectiviteit handelt. Je werkt rond drie grote speerpunten: ik en mezelf – ik en de ander/het team – ik en de organisatie/school. Je verkent wie je bent als leider en ontwikkelt een stijl die authentiek én impactvol is. Je leert hoe je anderen meekrijgt in verandering, hoe je omgaat met weerstand en hoe je motivatie en samenwerking versterkt bij de collega’s waarmee je samenwerkt. Tegelijk ontdek je hoe kwaliteitszorg, strategie en doelgericht werken samen sterke hefbomen vormen voor duurzame schoolontwikkeling.

De opleiding is praktijkgericht en meteen toepasbaar: je vertaalt inzichten continu naar je eigen schoolcontext, zodat leren direct betekenis krijgt. Zo bouw je stap voor stap aan een veilige, doelgerichte teamcultuur én aan je eigen groei als bewuste en stevige schakel binnen het middenkader.

Kortom: een inspirerend traject dat je versterkt in je rol en je helpt om met meer zelfinzicht, slagkracht en vertrouwen écht het verschil te maken in jouw school.

Programma

DAG 1 - IK en MEZELF: Identiteit en leiderschap met impact

Wie een leidinggevende of coördinerende rol opneemt in een school komt in een nieuwe positie terecht. Je wil richting geven, collega’s meenemen en impact creëren, maar dat vraagt meer dan een formele opdracht. Tijdens deze dag onderzoek je wat leiderschap voor jou betekent, hoe jouw persoonlijkheid en overtuigingen je handelen kleuren en hoe je bewuster invloed kan uitoefenen in je schoolcontext.

Professionele identiteit, zelfkennis en leiderschap met impact staan centraal. Je vertrekt vanuit de vraag hoe het begrip leiderschap precies kan ingevuld worden en hoe je als brugfiguur invloed kan uitoefenen, ook wanneer je niet altijd een officiële leidinggevende functie bekleedt.

Je maakt kennis met enkele toegankelijke kaders rond persoonlijkheid, sterktes en valkuilen, denkfouten, communicatievoorkeuren en invloed. Daarbij komen onder meer elementen aan bod uit persoonlijkheidsmodellen, kernkwadranten, leiderschapsdenken en reflectiekaders rond eigenaarschap en impact.

DAG 2 - IK en de SCHOOL: Grip op kwaliteit, bouwen aan een duurzame kwaliteitscultuur

In een onderwijscontext waarin kwaliteit en effectiviteit steeds centraler staan, is het essentieel dat je als leidinggevende inzicht hebt in kwaliteitszorg en hoe je die doelgericht inzet. Tijdens dag 2 ontdek je hoe kwaliteitszorg een krachtige hefboom kan zijn om je doelen en beleid op elkaar af te stemmen. Je leert de belangrijkste filosofieën, basisconcepten en modellen van kwaliteitszorg kennen en krijgt zicht op hoe deze in de praktijk van scholen worden toegepast. Je ontwikkelt inzicht in wat 'kwaliteit' en 'effectiviteit' betekenen binnen onderwijs en hoe je deze begrippen concreet maakt in je eigen schoolcontext. Daarnaast ontdek je verschillende modellen voor interne en externe kwaliteitszorg en leer je hoe je deze doelgericht inzet binnen je school. Je versterkt je datageletterdheid en leert hoe je informatie doelgericht gebruikt om kwaliteitszorg door te trekken tot op het niveau van klas en team. Tot slot werk je aan het ontwikkelen van een sterke kwaliteitscultuur. Je leert hoe je kwaliteitszorg duurzaam verankert in het denken en handelen van je team, zodat continue verbetering een gedeelde verantwoordelijkheid wordt binnen je school.

DAG 3 en 4 - IK en DE ANDER/HET TEAM: Aansturen van teams en motiveren van veranderingsprocessen

Teams hebben nood aan helder leiderschap, psychologische veiligheid en een gedeeld gevoel van richting. Tijdens dag 3 en dag 4 verken je hoe je je team kan begeleiden doorheen periodes van groei, onzekerheid en transitie. Je vertrekt vanuit een systemische bril om de onderstroom te analyseren en oefent met concrete methodieken om weerstand te begrijpen, motivatie binnen je team te versterken en verandering stap voor stap te verankeren.

Volgende leerinhouden komen aan bod:

• het onderscheid tussen veranderingen van de eerste, tweede en derde orde;
• verandermodellen waarderend veranderen, ...;
• beeldvorming van je team;
• teamprotocollen en liberating structures;
• omgaan met weerstand;
• feedback geven aan je team.

Bij deze leerinhouden komen verschillende modellen aan bod zoals Knoster, Kotter, Five Chairs… Five choices, de teamfasen van Lingsma, de piramide van Lencioni, het teamdoelmatigheidsmodel e.a.

DAG 5 (VM) - IK en DE SCHOOL: Krachtige koersbepaling: strategie en besluitvorming bij het leiden van onderwijsteams

In een steeds complexer en sneller veranderend onderwijslandschap is het essentieel dat je als leidinggevende scherp zicht hebt op strategie, doelen en besluitvorming. Tijdens deze laatste dag werk je in de voormiddag aan hoe jij richting geeft aan je team en je team meeneemt in doordachte keuzes. Je leert hoe je een strategie bepaalt: waar wil je naartoe, hoe onderbouw je je visie, en hoe vertaal je dat naar heldere, meetbare en realiseerbare doelen? Je ontdekt hoe je doelstellingen formuleert die aansluiten bij de missie en visie van je school, zodat ze effectief richting geven aan de praktijk. Je wordt kritischer in het maken van keuzes: wat pak je wel op, wat niet, en waarom? Daarnaast verdiep je je in besluitvorming als kernelement van je leiderschap. Je neemt voortdurend beslissingen, vaak samen met je team. Je leert hoe je dat proces sterk organiseert met duidelijke principes. Je oefent in het afwegen van opties en wordt bewuster van wat je wanneer doet en waarom. Dit helpt je om beslissingen te nemen die onderbouwd, transparant en gedragen zijn. Je versterkt je leiderschap door strategie, doelen en beslissingen te verbinden. Je leert hoe je richting geeft, verandering realiseert en afspraken duurzaam borgt in je schoolwerking.

DAG 5 (NM) - IK en MEZELF: Terug- en vooruitblik

Een opleiding krijgt pas echt waarde wanneer deelnemers de aangereikte inzichten verbinden met hun eigen praktijk. In dit reflectiemoment blik je als deelnemer terug op je leerproces en onderzoek je wat dit betekent voor je rol als brugfiguur. Je staat stil bij wat je meeneemt, waar je op botst en welke volgende stap je wilt zetten in de eigen schoolcontext.

Tijdens deze halve dag staat je persoonlijke en professionele reflectie centraal. Je kijkt terug op het afgelegde traject en onderzoekt welke inzichten, ervaringen en vragen voor jou het meest betekenisvol zijn.

Je reflecteert op je eigen rol als brugfiguur, op wat je eventueel al hebt uitgeprobeerd in de eigen schoolcontext en op de uitdagingen die je daarbij ervaart. Via begeleide reflectievragen, individuele opdrachten, uitwisseling in duo’s of kleine groepen en een praktijkgerichte vertaaloefening werk je toe naar een concrete vervolgstap. De focus ligt niet op nieuwe theoretische kaders, maar op het verbinden van het gevolgde traject met de eigen praktijk.

WERKVORMEN

De lesaanpak in dit traject combineert doelgerichte instructie met actieve kennisverwerking en praktijkgerichte toepassing. Kernconcepten en theoretische kaders worden aangereikt via gerichte input en verwerkt a.d.h.v. interactieve werkvormen en oefeningen. Nieuwe inzichten worden verbonden met je eigen ervaringen door reflectie en uitwisseling. De focus ligt op het toepassen van de inhoud in de eigen schoolcontext aan de hand van casussen en concrete opdrachten. Doorheen het traject werk je met een afwisseling van individuele reflectie en samenwerking in duo’s of kleine groepen. Daarbij onderzoek je gericht je eigen rol, invloed en ontwikkelkansen.

Doelstellingen

DAG 1

Na het volgen van deze dag:

• omschrijf je wat leiderschap in jouw eigen schoolcontext betekent;
• reflecteer je op je eigen sterktes, valkuilen en ontwikkelpunten als leidinggevende of brugfiguur;
• herken je hoe je persoonlijkheid, overtuigingen en denkpatronen je leiderschapsgedrag beïnvloeden;
• analyseer je je eigen rol, mandaat en invloed binnen de schoolcontext;
• kies je bewust welk leiderschapsgedrag passend is in een concrete situatie;
• vertaal je inzichten uit de nascholing naar een haalbare actie in je eigen praktijk.

DAG 2

Na het volgen van deze cursusdag:

• herken en benader je verschillende opvattingen over kwaliteit kritisch;
• stem je interne en externe kwaliteitszorg op elkaar af;
• formuleer je indicatoren om aspecten van kwaliteit zichtbaar te maken;
• versterk je datageletterdheid in je eigen functioneren en dat van je team;
• pas je een cyclische aanpak (plannen–uitvoeren–evalueren–bijsturen) toe;
• draag je actief bij aan het ontwikkelen van een kwaliteitscultuur;
• pas je de basisprincipes van kwaliteitszorg toe binnen je schoolcontext.

DAG 3 en 4

Na het volgen van deze cursusdagen:

• maak je een onderscheid tussen veranderingen van de eerste, tweede en derde orde;
• reguleer je spanning en emoties bij jezelf en anderen;
• werk je met de onderstroom in je team;
• breng je de sociale bedrading van je team in kaart;
• geef je effectieve feedback aan je teamleden;
• integreer je diverse teamprotocollen in je teamwerking.

DAG 5 (VM)

Na het volgen van de cursusdag:

• formuleer je een duidelijke strategie die richting geeft aan je eigen activiteiten en die van jouw team;
• vertaal je de missie en visie naar concrete strategische keuzes;
• formuleer je realiseerbare en meetbare doelstellingen voor je werking;
• maak je kritische keuzes over wat wel en niet wordt opgenomen in het beleid;
• verbind je strategie en dagelijkse praktijk met elkaar;
• weeg je verschillende opties in besluitvorming op een onderbouwde manier af;
• organiseer je het besluitvormingsproces gestructureerd en transparant;
• pas je basisprincipes van kwaliteitsvolle besluitvorming toe in de praktijk;
• reflecteer je bewust op wat je wanneer beslist en waarom.

DAG 5 (NM)

Na deze halve dag:

• benoem je welke inzichten uit het traject voor jou het meest betekenisvol zijn;
• reflecteer je op je eigen ontwikkeling als brugfiguur;
• formuleer je een haalbare vervolgstap voor je eigen context;
• geef je aan wat je nodig hebt om die vervolgstap effectief te zetten.

Doelgroep

Alle onderwijsprofessionals uit basis-, secundair en volwassenenonderwijs die één of andere vorm van leidinggeven opnemen of zullen opnemen in een schoolteam

Begeleiding

Mohamed Al Farisi is kwaliteitscoördinator en beleidsondersteuner aan GO! Spectrumschool in Deurne, waar hij onder meer twintig vakgroepen begeleidt in hun ontwikkelingsgerichte werking. Hij combineert een technische, pedagogische en bedrijfskundige achtergrond met ervaring in schoolontwikkeling, kwaliteitszorg en middenkaderwerking. Hij nam deel aan de Commissie Beter Onderwijs en de Commissie van Wijzen. Zijn focus ligt op ontwikkelingsgericht werken, professioneel handelen en de vertaalslag naar zichtbare impact in de klas en het team.

Jan Vanhoof is hoogleraar verbonden aan het Departement voor Onderwijs- en Opleidingswetenschappen (Faculteit Sociale Wetenschappen) van de Universiteit Antwerpen. Hij is er actief binnen de onderzoeksgroep EduBROn. Zijn activiteiten richten zich op kwaliteitszorg en schoolbeleid en in het bijzonder op de geïnformeerde beleidsvoering door scholen. Dat vertaalt zich bijvoorbeeld in onderzoek naar zelfevaluatie, informatiegebruik en leiderschap in scholen.

Els Putzeys is docent bij Fontys Educatie aan de masteropleiding ‘Educational Needs’ waar zij o.a. de modules ‘Oplossingsgericht denken en handelen’ en ‘Coaching in begeleidingsprocessen’ verzorgt. Ze heeft daarnaast meer dan twintig jaar ervaring opgedaan in het secundair onderwijs als leerkracht, mentor, leerlingenbegeleider en coördinator.

Sascha Vanschoubroeck is een ervaren onderwijsprofessional met een achtergrond als leerkracht, leerlingenbegeleider en ook als directeur in het (buitengewoon) secundair onderwijs. Momenteel is ze aan de slag als docent in de master Educational Needs (Fontys Educatie). Ze is gespecialiseerd in executieve functies en inclusieve leerlingenzorg en werkt vanuit haar praktijk- en beleidservaring rond organisatieontwikkeling en als begeleider van veranderingsprocessen.

Praktisch

Cursusmateriaal en lunch inbegrepen